Tolkwerk Russisch-Nederlands in 2014

Hieronder volgt een overzicht van de tolkopdrachten die ik in de loop van 2014 heb uitgevoerd als tolk Russisch-Nederlands.

Thema Periode Details
Stadionbouw 1 d., 01/14 Tolken Russisch-Nederlands op conferentie stadionbouw in Ghelamco Arena
Houtnijverheid 1 w., 01/14 Tolkwerk Russisch-Nederlands handelsbezoek Oekraïense houtproducent
Machinebouw 1 d., 02/14 Onderhandelingen Russisch-Nederlands: aankoop machine hygiënische producten
Huwelijk 1 d., 03/14 Beëdigd tolk Russisch-Nederlands tijdens huwelijksceremonie
Zuivelindustrie 1 d., 03/14 Tolk Russisch-Nederlands tijdens bezoek Russische specialisten, studie melkrobots
Architectuur 5 d., 03/14 Tolken Russisch-Nederlands, begeleiden delegatie architecten Jekaterinenburg, bezoek objecten
Tuinbouw 1/2 d., 03/14 Gesprekstolk Russisch-Nederlands, tuinbouw
Bouwindustrie 5 d., 04/14 Begeleiden naar Moskou en vertegenwoordigen Belgisch bouwbedrijf, Mosbuild
Voeding 6 d., 04/14 Tolkwerk Russisch tijdens meetings en presentaties voor Wit-Russische delegatie over standaardisering
Verzekeringen 1/2 d., 04/14 Telefoongesprekken in het Russisch met betrekking tot schadegeval
Metaalindustrie 3 d., 06/14 Tolk Russisch-Nederlands tijdens bezoek delegatie uit Kazachstan, metalen pijpleidingen
Notarieel 2 u., 05/14 Beëdigd tolk Russisch-Nederlands bij voorlezing en ondertekening huwelijkscontract
Voeding 1 d., 05/14 Begeleiding Wit-Russische delegatie, standaardisering
Elektriciteit 3 d., 05/14 Onderhandelingen en begeleiding delegatie uit Rusland, aankoop schakelmateriaal middenspanning
Bouwindustrie 1/2 d., 07/14 Telefoongesprekken in het Russisch met prospecten, export bouwmaterialen
Reclame 1/2 d., 08/14 Tolken Russisch-Nederlands bij opnames reclameclip
Elektriciteit 2 d., 10/14 Tolkwerk Russisch-Nederlands, begeleiding delegatie, schakelmateriaal middenspanning
Havenindustrie 1 d., 11/14 Simultaantolk Russisch-Nederlands, EU-conferentie PAC2 havenindustrie, Oostende

[alert icon=”fa-exclamation-circle” class=”alert-success” size=”mini” ]Geïnteresseerd? Neem contact op met mij voor een vrijblijvende offerte.[/alert]

Б – блатной, crimineel/kruiwagen

De woorden blat (блат) en blatnoj (блатной) zijn alomtegenwoordig in het hedendaagse Rusland. Ze maken zozeer deel uit van de Russische cultuur, dat een eenvoudige vertaling de lading onmogelijk kan dekken. ‘Blat’ betekent ‘kruiwagen’, ‘vriendjes op de juiste plaatsen’. ‘Blatnoj’ kan iemand zijn met goede connecties, maar het kan ook een crimineel zijn.

De letter Б is de Griekse bèta. Als kleine letter heeft hij weg van een varkensstaartje. Als hoofdletter doet hij denken aan een gedeukte 6.

De eerste vermelding van het woord in een woordenboek dateert uit 1908: blatnaja moezyka, gevangenismuziek. Russische blues?

Volgens de Russische en Engelse wikipediapagina is het afkomstig uit het jiddisch: blat (lijst). Het joodse misdaadmilieu van Odessa in het begin van de twintigste eeuw zou er aan de oorsprong van liggen. Een andere hypothese is het Poolse blat (beschutting, bescherming).

Rusland staat bekend om zijn gevangeniscultuur. Soms krijg je de indruk dat je er pas echt een man bent als je in de gevangenis hebt gezeten.

Een zoekopdracht voor dit woord is zeer exemplarisch. Hierna volgt een selectie van de leukste links: Poetin is zo blatnoj als maar zijn kanmooie illustratie van de betekenis van het woord : een combinatie van half ontblote vrouwen en mannen met tatouages en als apotheose een vrouw met tatouages, maar dat is al een overschot aan fantasie dat de grafische ontwerper parten speelde.

Ч – Членовоз – ledenkar

Tsjlenovoz is een samentrekking van tsjlen (lid, in dit geval van de communistische partij en haar opvolger Eén Rusland) en voz (van het werkwoord vozit’, voeren) en het betekent zoiets als ‘ledenkar’.

De letter Ч/Tsj vond ik één van de eenvoudigst te onthouden letters uit het Russische alfabet, omdat het een sisklank is. En sisklanken zijn zo kenmerkend voor het Russisch. Het is ook een letter die je niet kunt verwarren met letters uit het Griekse of Latijnse alfabet.

Denk aan een omgekeerde stoel, die door een goochelaar in evenwicht wordt gehouden op het topje van zijn wijsvinger. Je spreekt hem uit als ‘tsj’, zoals in Tsjaikovski.

Met het woord worden de doorgaans zwarte limousines met chauffeur (eerste Volga’s en Zils, ondertussen Audi’s en BMW’s) bedoeld waarin functionarissen van verschillend pluimage door de stad worden vervoerd. Omwille van de groeiende files van de voorbije jaren hebben ze er nog een attribuut bijgekregen, de мигалки/migalki, zwaailichten.

De meeste hoofdwegen beschikken overigens over een правительственная полоса/pravitel’stvennaja polosa, een regeringsstrook. deze rijstrook is enkel bestemd voor het vervoeren van ambtenaren. Ook dat is een Sovjettraditie (het land van de gelijkheid). Bij ons heb je busstroken en taxistroken. In Moskou moeten bussen in de file staan, mooi zoals iedereen.

In tsjlenovoz schuilt al de minachting en onmacht van de Rus tegenover zijn heersers. Voor Russen is de macht overigens iets als een natuurverschijnsel. Je hebt er absoluut geen controle over. Je moet er gewoon mee leren leven, net als met droogtes of overstromingen.

De Russen stoppen al hun ontevredenheid in woorden. Is men er daarom zo bang van schrijvers?

П – Пуцевать, Poetsen

De letter П is een deuropening. Het is ook een nietje. Je spreekt het uit als onze letter “p”. Eigenlijk is het de Griekse “pi”.

Poetsevat’ (пуцевать) is een neologisme. Het is afkomstig van het Nederlandse woord poetsen en ik heb het alleen nog maar gehoord in Kortrijk, in de Russische winkel.

Er is bij ons immers onlangs een nieuwe winkel opengegaan. De winkel heet Grozny. In Kortrijk zijn er nu twee winkels met Russische levensmiddelen: Moskou en Grozny. Uit nieuwsgierigheid gingen mijn vrouw en ik er twee weken geleden naartoe. Het was een aangename verrassing. De prijzen lagen er een stuk lager dan in de winkel Moskou. Dat is natuurlijk een weerspiegeling van de geografische werkelijkheid. In Moskou moet nu eenmaal alles duurder zijn. Maar in Grozny was het assortiment ook groter.

We stonden aan de kassa met onze armen vol Russische worst, platte kaas, beschuit en chocola. De man achter de kassa, eigenaar van de winkel, is van het type dat graag een praatje maakt (niet echt typerend voor een Russische winkel, waar verkopers eerder zwijgzaam en nors dienen te zijn). Mijn vrouw vroeg naar een Russische huidcrème. De sovjetcrème Vetsjer (Avond) voor het gezicht. Haar grootmoeder gebruikte die nog. De crème was echter niet voorhanden.

De vrouwen hier vragen enkel om handcrèmes, zei de uitbater. “Onze vrouwen doen immers niks dan poetsen. Poetsevat’, poetsevat’, en nog eens poetsevat’”, zei hij, ‘ze poetsen alleen maar (они только пуцуют). Dat is het enige werk dat ze kunnen krijgen.”

Peter de grote heeft ook een tijdje in onze contreien gewoond. Sindsdien beschikt het Russisch over een arsenaal (арсенал) Nederlandse leenwoorden, vooral wat de scheepvaart betreft. Als de miljoenen Russen die verspreid leven over heel de wereld ooit beslissen om naar Rusland terug te keren, dan denk ik dat de Russische taal nog een stuk rijker zal worden dan ze al is.

Vooral wat jobjes betreft die niemand wilt uitvoeren.

З – Забрить в армию, recruteren

De З is onze z, getypt ziet het eruit als een 3 (drie), maar met de hand geschreven als onze ouderwetse z, met een lusje onderaan.

Zabrit’ (Забрить), recruteren , komt van het werkwoord brit’ (брить), scheren. Zoals in het Nederlands, kan je aan Russische werkwoorden voorzetsels toevoegen om de betekenis te veranderen. Zo heb je voor scheren vybrit’ (выбрить), uitscheren en sbrit’ (сбрить), afscheren. Het voorzetsel za (зa) heeft echter vele betekenissen, die meestal pas in de context duidelijk worden. Het kan ‘achter’ betekenen (за столом, achter de tafel), ‘langs’ (заидешь к нам?, kom je bij ons langs?), ‘om’ (в магазин за хлебом, naar de winkel om brood) of, in dit geval, het leger “inscheren”, recruteren.

Dit werkwoord is zeer actueel in Rusland, net zoals de uitdrukking ‘srazu kedy na sapogi menyayut (сразу кеды на сапоги меняют)’: ze vervangen je schoenen meteen met legerlaarzen. Momenteel is de ‘prizyv (призыв)’ aan de gang, de oproeping in het leger. Die wordt twee keer per jaar gehouden, in de lente en in de herfst. Omwille van de demografische crisis (in de jaren 1990-1991 werden bijna geen jongens geboren door de honger en armoede die toen heersten), wilt de overheid de prizyv het hele jaar rond laten lopen. Ze willen niemand door de mazen van het net laten glippen, want er zijn veel ‘oeklonisty (уклонисты)’, deserteurs. Die verstoppen zich in het buitenland, op de datsja, in een andere stad of komen gewoon het huis niet uit tijdens de prizyv. Nu gaan ze zich het hele jaar lang moeten verstoppen. Er doen verhalen de ronde dat soldaten die aan de grens met China dienst doen, vermoord worden om de organen ervan te verkopen. Dat ze terugkeren in kisten die te kort zijn, of dat ze naar Tsjetsjenië worden gestuurd. Dat ze worden opgesloten in een hondenhok met rottweilers en aan stukken gereten. Met wie je ook spreekt, iedereen zegt: verstop je zoon, als je die mogelijkheid hebt.

Ik ben nooit naar het leger geweest. Het werd net afgeschaft toen ik achttien werd. Hoe dan ook, de Belgische legerdienst zal wel een kindertuin geweest zijn in vergelijking met wat Russen te wachten staat.