Categorieën
Russisch ABC

M – Маршрутка, Marsjroetka: groepstaxi

Op oekaze van de burgemeester van Moskou werden dit jaar op één nacht alle palatki (палатка, mv. палатки, tentjes), larki (ларёк, mv. ларьки, stalletjes) en kioski (киоск, mv. киоски, kraampjes) uit het Moskouse straatbeeld verwijderd. De pers had het over de nacht van de lange messen omdat in vele van deze kraampjes sjoarma, het Russische equivalent van onze döner kebab werd verkocht. Spijtig, want die kraampjes bepaalden mee het coloriet van Moskou en gaven, samen met de marsjroetki en de alomtegenwoordige reclame, een menselijk kantje aan de grijze sovjetmonotonie.

Gelukkig denkt niemand vooralsnog aan het afschaffen van de marsjroetka of marsjroetnoje taksi. Deze kleine autobusjes voor een tiental passagiers worden gerund door privébedrijven en volgen de openbare trolleybus- en busroutes. Het is de meest populaire vorm van transport in Rusland. De marsjroetka heeft dankzij haar wendbaarheid alle revoluties van de laatste decennia overleefd: marsjroetki zijn betaalbaar en filebestendig.

De meeste marsjroetki zijn omgebouwde Ford Transits van Russische makelij (Газель, Gazelle, vervaardigd in de Volgafabrieken in Nizjni-Novgorod), met een paar ijzeren bankjes in gepramd en een ijzeren staaf in het midden om je op de achterbank te zwieren, berekend op een maximumaantal passagiers.

De gele (officiële kleur: золотой апельсин, gouden sinaasappel, samen met баклажан, aubergine en мокрый асфальт, natte asfalt, de meest wijdverspreide kleur autoverf in Rusland) marsjroetki laveren, huppelen en springen als nerveuze gazelles (jawel, ze hebben hun naam niet gestolen!) door de zee van auto’s, dankzij de wetten van de vrije markt en de chauffeur, die wordt betaald per traject dat hij aflegt. Hoe sneller hij op zijn bestemming is, hoe meer hij verdient. En om in zijn minimumlevensonderhoud te voorzien, moet hij wel snel rijden!

In een marsjroetka is het de gewoonte om geld door te geven terwijl je aan het rijden bent. Je betaalt niet bij het binnenkomen, want dat houdt de andere passagiers op. En in een marsjroetka is alles gericht op snelheid en efficiëntie. Je stapt dus in en de chauffeur drukt meteen op zijn gaspedaal, zodat je voorover of achterover op je zitplaats of op de schoot van een andere passagier vliegt. Daarna geef je je geld door naar voren. Meestal geeft de chauffeur het wisselgeld zelf terug, met één hand op het stuur en een terloopse blik op de weg, maar vaak wordt hij hierbij geholpen door een van de passagiers op de voorbank. Vooraan, naast de chauffeur, is er immers plaats voor twee personen.

Hiervan ben ik zeker: de marsjroetka zal alle onrusten in Rusland overleven.


Lijstjes met grappen die de chauffeurs van marsjroetki ophangen in hun salons, meestal gericht aan slecht betalende of onhygiënische passagiers:
– http://votrube.ru/24200-zapisi-na-marshrutkakh.html
– http://xaxa-net.ru/avtoprikoly/1511-prikolnye-nakleyki-v-marshrutkah.html

Leuk? Abonneer je op mijn nieuwsbrief.

Categorieën
Russisch ABC Uncategorized

K – Квашеная капуста (kvasjenaja kapoesta), zuurkool

Het balkon

In Rusland zijn vierkante meters goud waard. Er is nooit genoeg bewoonbare oppervlakte (жилплощадь) in de appartementjes waar vaak drie generaties bijeenhokken.

Vandaar dat het balkonnetje waarmee de meeste Russische appartementen zijn uitgerust, wordt gebruikt voor nuttiger doeleinden dan ontbijten in het zonnetje.

In de winter is het balkon de tweede diepvriezer. De rest van het jaar is het een vergaarbak voor allerlei rommel (хлам). Sommigen zetten er glas in en veranderen deze verloren ruimte in wat zij een loggia noemen (een van de vele Russische eufemismen).

Het balkon staat vol spullen die je maar een keer in het jaar gebruikt of die je eigenlijk weg wilt gooien: ski’s, oude verfpotten, enz. Op balkons wordt ook gerookt. Russen roken maar zelden binnenshuis.

Maar balkons zijn dus ook diepvriezers en koelkasten.

Voor mijn huwelijk had mijn broer me een schapenbout cadeau gedaan. Eerst zat die in onze diepvries. Daarna zijn we verhuisd. In ons nieuwe appartement hadden we geen diepvries. Omdat het buiten vroor, ging de schapenbout op het balkon, waar hij de winter doorbracht, bedekt onder een laag sneeuw. Tot het in maart begon te dooien en we ons rijkelijk te laat herinnerden dat we vlees in huis hadden.

Fermenteren

In Rusland hebben de mensen de gewoonte om hun groenten en fruit niet in azijn op te leggen, maar te fermenteren, ofkvasit (квасить).

De smaak van de augurken die in Rusland op de tafel staan, is niet de smaak van opgelegde augurken uit de supermarkt. Het fermentatieproces bezorgt ze een specifieke smaak. In Rusland wordt alles gefermenteerd, zelfs watermeloenen. Of kool.

Zuurkool

Op het balkon kan je ook een emmer met kvasjenaja kapoesta (квашеная капуста) plaatsen, Russische zuurkool.

Russische zuurkool is knapperiger dan de Duitse of Franse variant. De Russische keuken telt ook talrijke gerechten die je ermee kunt bereiden: sjtsji, soljanka, …

Ik heb het onlangs zelf geprobeerd. Hiervoor heb ik het eenvoudigste recept op het internet gevonden.

  • Snijd de kool in fijne, langwerpige stukjes.
  • Leg de stukjes in een pot uit email, plastic, glas of aardewerk (geen metaal, want dat reageert), in lagen die je afzonderlijk stevig aanstampt.
  • Op elke laag strooi je wat zout (20 g per kg kool).
  • Als je alles goed hebt aangestampt, staat er op het einde van dit proces water aan het oppervlak. Is dat niet het geval, giet er dan gekookt en afgekoeld water op, tot aan de rand van de kool.
  • Leg er vervolgens een gewicht op, zodat de kool steeds onder water staat.
  • Dek af met gaas.
  • Laat de kool een vijftal dagen staan op een donkere plek, op kamertemperatuur (dat mag ook langer zijn).
  • Wanneer de kool zijn kenmerkende zure smaak krijgt, kan je hem bewaren op je koele balkon (tot zes maanden).
Categorieën
Russisch ABC

Г – Голубой огонек, nieuwjaarsshow

Goloeboj ogonjok is de naam van de nieuwjaarsshow op de Russische staatstelevisie. Vertaald is dat ‘Blauw vuurtje’: achter de televisie zitten is gezellig.

De show duurt de hele oudejaarsavond, maar wordt enkele dagen op voorhand ingeblikt. Russische popsterren zitten achter tafeltjes in een feestelijk gedecoreerde studio, drinken champagne, dragen kartonnen hoedjes, brengen toasts uit voor de camera en zingen af en toe een liedje.

Toen ik nog in Rusland woonde, was dit één van de hoogtepunten van het jaar, mijn guilty pleasure: een week plat voor de teevee liggen omdat alles toch gesloten is; één keer koken en daarna dagenlang restjes eten, luieren, teveel wodka en zoete sovjetchampagne drinken; half ingedommeld de traag vallende sneeuwvlokken volgen achter het venster, met op de achtergrond de deuntjes en riedeltjes van het Goloeboj ogonjok.

De show wordt sinds 1962 opgenomen in de studio’s van de Russische staatstelevisie, eerst in Ostankino (waar later de 540 meter hoge Ostankino-toren werd gebouwd) en sinds 2002 in Sjabolovka, aan de legendarische Sjoechov-toren1, een beschermd monument dat op instorten staat door een gebrekkig erfgoedbeleid en de gretigheid van Moskouse vastgoedontwikkelaars.

Op andere Russische zenders worden vergelijkbare shows vertoond, maar geen van hen kan tippen aan de gemaakte gezelligheid en vrolijkheid van het Goloeboj ogonjok.

De Russische popwereld heeft helaas een fatale tekortkoming gemeen met het politbureau: de vaste leden worden steeds ouder en nieuwe leden worden achterdochtig geweerd. Al dertig jaar kijkt iedereen naar dezelfde gezichten: Josif Kobzon met zijn gecrocheteerde pruik2, persona non grata in de helft van de wereld; Filipp Kirkorov, koning van de kitsch, die elk jaar drie centimeter groeit; de kleine Oleg Gazmanov, die achterwaartse salto’s maakt terwijl hij zingt; of Valeri Leontiev, zeventig jaar, beenwarmers en fluorescerende leggings en Lev Lesjtsjenko, de man van vijftig jaar hetzelfde liedje.

Dit jaar heb ik gebroken met deze traditie.

Leuk? Abonneer je op mijn nieuwsbrief.

   [ + ]

1.  Ingenieur Sjoechov was de inspiratie voor de roman De hyperboloïde van ingenieur Garin van Aleksej Tolstoj
2. Zijn pruik heeft zelfs een eigen Twitter-account: https://twitter.com/parik_kobzona
Categorieën
Russisch ABC

Ж, Железная дверь, Stalen deur

Ik heb in mijn tijd in Rusland veel appartementen bezocht, op familie- en vriendenbezoek, met de obligate langwerpige doos bonbons (шоколадные конфеты), in zeven haasten gekocht in een kiosk (киоск), want in Rusland ga je nooit met lege handen op bezoek.

Ik heb dus ook voor heel wat deuren gestaan. Zo was de gewatteerde deur voor mij een eye-opener, net zoals de buiten- en binnendeur, verschillende bij ons onbekende methodes om de winterkou te weren.

De voorbije twintig jaar werd in Rusland elk nieuw of te renoveren appartement uitgerust met een ijzeren deur, voorzien van sloten met een combinatie aan onmogelijk na te maken sleutels en loodzware grendels. Legers lassers en slotenmakers moesten de Russische deuropeningen met vuurvast en vijf millimeter dik staal tegen de buitenwereld beschermen.

Die deuren spreken tot de verbeelding. Ze zijn een voor de hand liggende metafoor voor het hedendaagse Rusland, zoals de Engelse sprookjes waar kasten, deuren en konijnenpijpen naar een andere wereld leiden, of omgekeerd, zoals in Blauwbaard, naar een deur die je niet mag opendoen.

De deur is een grens, zoals in de middeleeuwen de toegangspoorten tot de burcht, met ijzeren roosters die konden worden neergelaten en dikke houten deuren die elke nacht werden vergrendeld. In hoeverre was het gevaar toen werkelijk of ingebeeld?

De deurenmarkt is een boomende sector in Rusland.

“Дверь по прозвищу зверь”, “Een beest van een deur”, is de slogan van één van de bekendste Russische fabrikanten van ijzeren deuren.

Achter de deur wacht het paradijs. Zware gordijnen voor de vensters moeten de grauwe koer (двор) met de her en der op de binnenkoer geparkeerde auto’s en grasloze plantsoentjes aan het zicht onttrekken.

Vanbinnen hebben de sovjetappartementen de voorbije twintig jaar een metamorfose ondergaan. De Joegoslavische en Tsjechische meubels, de obligate шкаф купэ die de hele muur in beslag nam en gevuld was met verzamelde werken van sovjetschrijvers en -leiders, collecties vazen van de plaatselijke keramiekfabriek en rijen lege bonbonverpakkingen, het identieke behang, sanitair, keukenmeubilair werden levenslang verbannen naar de datsja.

Aan de andere kant

Tegelijkertijd gingen de buitenkant van de huizen en de infrastructuur er echter op achteruit. De chroesjtsjovki, de woonblokken van vijf verdiepingen uit het Chroesjtsjov-tijdperk, waarmee de hele Sovjet-Unie is volgebouwd, staan op instorten, de betonnen panelen van de panelnye doma zijn gebarsten als de laag email op een oud porseleinen bord en wat vroeger moest doorgaan voor gezellige binnenkoertjes met een kinderspeelplaats, een zandbak, bankjes voor de ouderen van dagen, een boom en netjes verzorgde plantsoentjes en bloembakken, zijn nu chaotische, modderige en gevaarlijke parkeerplaatsen voor de miljoenen wagens waarmee het Russische wagenpark de voorbije jaren jaarlijks mee wordt aangevuld.

Dit groeiende contrast met het verval van de openbare ruimte en rust en het gevoel van controle in het eigen geprivatiseerde appartement verklaarde deze groeiende behoefte aan dikke ijzeren deuren, die de boze geesten van de straat buiten dienden te houden.

Buiten de deur is natuurlijk veel gebeurd in al die jaren: de val van de Sovjet-Unie, een aantal devaluaties van de roebel, pogingen tot staatsgreep, een nauwelijks afgewende burgeroorlog, machtsovername door een kliek oligarchen, een revanche door de KGB…

En nu het reveil, de slapende reus die wakker wordt, de zakkende olieprijzen (geen land waar de olieprijzen van zo nabij worden gevolgd, als Rusland) en de catastrofe die om de hoek schuilt.

Reden te meer om je te barricaderen achter je ijzeren deur, onder de tafel te kruipen en te hopen dat alles snel over zal zijn …

Categorieën
Russisch ABC

П – Попса, popsá, Russische popmuziek

Ik associeer Russische popmuziek met het het ad fundum (до дна) drinken van vodka, meestal in de wijde natuur, aan een kabbelend riviertje, het plastic tafellaken (клеёнка) uitgespreid op de kofferbak van een Zjigoeli (Жигули, de Lada was het exportmodel van de Zjigoeli), met een pot gepekelde augurken als aperitief (закуска), Russische pop die door de luidsprekers schalt en een bimbo (шалава) in een fluo badpak, die is meegereden om de jonges (мужики) gezelschap te houden.

Russische popmuziek is voor mij de hartverscheurende melancholie van de groep Laskovyj Maj (Ласковый Май) met hun nummer Witte rozen (Белые розы). Als ik daarnaar luister, is het alsof ik in mijn eigen hand snijd, het op een heet strijkijzer leg of met mijn tong aan een losse tand frunnik.

Russische popmuziek associeer ik ook met taxiritten in aftandse Lada’s met kapotte veringen die nerveus over de gatenkaas van de Russische wegen stuiteren terwijl de luchtverfrisser (kartonnen dennenboompje) wild tekeer gaat aan een koordje aan de achteruitkijkspiegel, de geur ervan zich vermengt met die van de vettige siliconenspray waarmee de chauffeur zijn dashboard heeft bespoten en de zelf gemonteerde luidsprekers bij de minste duik in de lage regionen het hele deurpaneel doen meetrillen met de muziek.

anna-german

Onlangs ben ik een lijstje beginnen opstellen met Russische muziek die me depressief maakt (en die waarschijnlijk iedereen depressief maakt).

Ik zit voorlopig aan een zestal liedjes, maar ben er zeker van dat ik een goudmijn heb aangeboord. Luister naar mijn afspeellijst op YouTube, die groeit naarmate ik nieuwe ontdekkingen doe.
Eenzaam bovenaan de Olympus van de Russische pop staat Vladimirski Tsentral (Владимирский Централ) van Michail Kroeg, het liedje dat in de zomer op elke straathoek, uit elk autoraampje, elk caféterras in ettelijke varianten, covers en live uitvoeringen weerklinkt, in het laatste geval meestal als afsluiter van een avondvullende performance, op het moment dat de laatste tooghanger zijn glas uit zijn handen laat glippen.

Hoofdpersoon in het liedje is een bandiet die uit het venstertje van zijn cel de eerste zonnestralen van de lente aanschouwt. Voor het raampje – een plas met gesmolten sneeuw. Maar de lente is snel voorbij.

Vladimirski Tsentral is het ijkpunt van het Russische sjanson (шансон), dat de thematiek van het blatnaja pesnja (блатная песня, boevenlied. Zie mijn vroegere blogbericht) combineert met de riedeltjes van Charles Aznavour en Joe Dassin.

Het is geschreven door Michail Kroeg, een melkboer die nooit de muren van een cel had gezien, maar wel songs schreef die het leven van de oerki (урки, niet-politieke gevangenen) romantiseerde in een tijd (de бурные/лихие девяностые, de wilde jaren negentig) dat het populair was om bandiet te zijn en die de stem werd van een brede sociale laag. De ironie van het lot wil dat hij in zijn kottedzj (коттедж) werd doodgeschoten door twee gemaskerde huurmoordenaars.

De ironie van het lot.

Interessant? Abonneer je op mijn nieuwsbrief met Ruslandparafernalia op tinyletter.com.

Categorieën
Russisch ABC

Русская рулетка – Roesskaya roeletka, Russische roulette

De р is een verwarrende letter, omdat hij hetzelfde wordt geschreven als onze p, maar eigenlijk is het een r. Ruslandreizigers kennen het woord ресторан (restaurant), dat naast de р ook de verwarrende н (n) bevat en voor de rest geen enkele niet-Latijnse letter, waardoor je het instinctief leest als een woord uit ons alfabet.

Ik had vroeger een elpee, het was een van mijn favorieten, met stereogeluiden. Er was een straaljager die van links naar rechts vloog, een brandweerwagen die voorbij raasde, een orkest waar eerst links de blazers begonnen spelen en daarna rechts de strijkers. Mijn favoriete stukje was echter dat met de Russische roulette.

De Amerikaanse stem die de stukjes bij elkaar praatte, een diepe vaderlijke stem, getaand door de Cubaanse (of destijds Portoricaanse) sigaren en scotch on the rocks, zei met een geforceerd Russisch accent, met een rollende r, een v die meer weghad van een w (wodka, wolga) en een w gecamoufleerd als een v (vhat? , vhere?):

“Ve are goingh to play ze Russian roulette.”

Hij gaf de goed gesmeerde cilinder een draai (zoals in het Rad van Fortuin) en schoot, met een droge klik. Daarna schoof hij de revolver (ik kon het enkel horen) over de goed geboende bar naar zijn tegenspeler (ook een Russisch accent, maar een ijlere stem) en zei: “Now it’s your turn.”

“My turn?” klonk het twijfelachtig.

Het geluid van de rollende cilinder weerklonk in de rechtse luidspreker. De cilinder kwam tot stilstand en er volgde een onheilspellende stilte.

Rechts hoorde ik een harde knal.

“Aha, I vin!” weerklonk het links.

Volgens de legende is Russische roulette ontstaan na de Russische revolutie. Russische officieren stapten Roemeense cafés binnen, haalden een kogel uit hun dienstrevolver (een Belgische Nagant) en joegen zichzelf met een waarschijnlijkheidsgraad van 6 kansen op 7 (de cilinder van een Nagant bevat 7 kamers) een kogel door de kop, omdat ze naast hun eer nu ook hun land verloren hadden. Later, in the Deer Hunter bijvoorbeeld, werd het spelletje enigszins afgezwakt door maar één kogel in de cilinder te laten.

Figuurlijk gezien, en vandaar misschien de populariteit, vertegenwoordigt de uitdrukking perfect de onbezonnenheid van de Russen: het Russische авось (vrij vertaald: het zal wel lukken, bv. een piloot die opstijgt met een halfvolle brandstoftank en denkt dat hij het wel zal halen), de blufpoker van Poetin, het bingedrinken van vodka (er zijn zelfs twee succesvolle Russische films over gedraaid), de snel gekoelde woede (maar even snel opkomende woede), de norse façade, de algemene onvoorspelbaarheid, de manisch-depressieve samenleving, de chaos, …

Op zich niks ergs mocht dat alles zich afzonderlijk voordoen in afzonderlijke landen, of in een klein staatje als Liechtenstein. Maar dit gebeurt in het grootste land ter wereld. Een land waar het merendeel van de beslissingen moeilijk rationeel kan worden genoemd, is een gevaarlijke buur.

Poetin speelt in Oekraïne Russische roulette en hij is ver aan zijn laatste schot toe. Hier is een berekening van zijn overlevingskansen. De Oekraïense weigering om in het wankele Euraziatische bootje te stappen (hier een mooi artikel van ex-ambassadeur in Rusland Michael Mc Faul) hebben in Poetin een slapende beer wakker gemaakt. Beren die wakker worden gemaakt uit hun winterslaap zijn levensgevaarlijk. Dat heb ik bij Toergenjev gelezen. Ze gaan op zoek naar eten, gooien hongerig vuilnisbakken omver en doen dingen waar ze later spijt van krijgen.

Leuk? Abonneer je op mijn nieuwsbrief: http://tinyletter.com/nicolasseveryns

Categorieën
Russisch ABC

О – Откисать (Otkisat’), relaxen

De letter O is de letter O. Het enige addertje onder het gras: in het Russisch wordt O als A uitgesproken wanneer er geen nadruk op staat. Bekend voorbeeld: Молоко (melk), dat wordt uitgesproken als malako, met de nadruk op de laatste lettergreep.

Откисать of het synoniem балдеть (baldjeet’) betekent relaxen, ontspannen, gedachteloos als een kater die in de zon ligt op een vensterbank, of na de seks op het bed, het venster open en regendruppels die tikken op het raam, trage, vette regendruppels … de geur van de regen die lichtjes de kamer binnenwaait en zich vermengt met de geuren van ongewassen en zweterige lijven. De gedachten die blijven afdwalen, het hoofd dat af en toe wegknikt om in te slapen maart toch terugkeert om te genieten van dat moment, het probeert te vangen, in te blikken en weg te steken de koelkast van je geheugen, met een etiketje op, zoals moeder dat vroeger deed toen ze eten klaarmaakte voor heel de week of teveel soep had gemaakt om in één keer op te eten, in haar onleesbare geschrift, prei, of tomaat-wortel, herinneringen dus, vacuüm getrokken en weggezet voor later gebruik. Om opgeroepen te worden wanneer een associatie de herinnering activeert en deze in het zakje wordt toegevoegd en een nieuwe betekenislaag aan de herinnering bezorgt, tot je een heleboel herinneringen hebt, een Big Mac vol herinneringen, met ongelooflijk veel verschillende hamburgers en plakjes cheddar. Je spieren zijn volledig ontspannen. De ozon hangt in de lucht.

Dat heb ik dus de voorbije drie weken gedaan. Maar nu ga ik weer aan de slag, met vernieuwde kracht.

Откисать kan je overigens ook vervoegen: откисаю, откисаешь … Weet je hoe het verder moet?

Categorieën
Onvertaalbaar Rusland vandaag Russisch ABC

Б – блатной, crimineel/kruiwagen

De woorden blat (блат) en blatnoj (блатной) zijn alomtegenwoordig in het hedendaagse Rusland. Ze maken zozeer deel uit van de Russische cultuur, dat een eenvoudige vertaling de lading onmogelijk kan dekken. ‘Blat’ betekent ‘kruiwagen’, ‘vriendjes op de juiste plaatsen’. ‘Blatnoj’ kan iemand zijn met goede connecties, maar het kan ook een crimineel zijn.

De letter Б is de Griekse bèta. Als kleine letter heeft hij weg van een varkensstaartje. Als hoofdletter doet hij denken aan een gedeukte 6.

De eerste vermelding van het woord in een woordenboek dateert uit 1908: blatnaja moezyka, gevangenismuziek. Russische blues?

Volgens de Russische en Engelse wikipediapagina is het afkomstig uit het jiddisch: blat (lijst). Het joodse misdaadmilieu van Odessa in het begin van de twintigste eeuw zou er aan de oorsprong van liggen. Een andere hypothese is het Poolse blat (beschutting, bescherming).

Rusland staat bekend om zijn gevangeniscultuur. Soms krijg je de indruk dat je er pas echt een man bent als je in de gevangenis hebt gezeten.

Een zoekopdracht voor dit woord is zeer exemplarisch. Hierna volgt een selectie van de leukste links: Poetin is zo blatnoj als maar zijn kanmooie illustratie van de betekenis van het woord : een combinatie van half ontblote vrouwen en mannen met tatouages en als apotheose een vrouw met tatouages, maar dat is al een overschot aan fantasie dat de grafische ontwerper parten speelde.

Categorieën
Rusland vandaag Russisch ABC

Ч – Членовоз – ledenkar

Tsjlenovoz is een samentrekking van tsjlen (lid, in dit geval van de communistische partij en haar opvolger Eén Rusland) en voz (van het werkwoord vozit’, voeren) en het betekent zoiets als ‘ledenkar’.

De letter Ч/Tsj vond ik één van de eenvoudigst te onthouden letters uit het Russische alfabet, omdat het een sisklank is. En sisklanken zijn zo kenmerkend voor het Russisch. Het is ook een letter die je niet kunt verwarren met letters uit het Griekse of Latijnse alfabet.

Denk aan een omgekeerde stoel, die door een goochelaar in evenwicht wordt gehouden op het topje van zijn wijsvinger. Je spreekt hem uit als ‘tsj’, zoals in Tsjaikovski.

Met het woord worden de doorgaans zwarte limousines met chauffeur (eerste Volga’s en Zils, ondertussen Audi’s en BMW’s) bedoeld waarin functionarissen van verschillend pluimage door de stad worden vervoerd. Omwille van de groeiende files van de voorbije jaren hebben ze er nog een attribuut bijgekregen, de мигалки/migalki, zwaailichten.

De meeste hoofdwegen beschikken overigens over een правительственная полоса/pravitel’stvennaja polosa, een regeringsstrook. deze rijstrook is enkel bestemd voor het vervoeren van ambtenaren. Ook dat is een Sovjettraditie (het land van de gelijkheid). Bij ons heb je busstroken en taxistroken. In Moskou moeten bussen in de file staan, mooi zoals iedereen.

In tsjlenovoz schuilt al de minachting en onmacht van de Rus tegenover zijn heersers. Voor Russen is de macht overigens iets als een natuurverschijnsel. Je hebt er absoluut geen controle over. Je moet er gewoon mee leren leven, net als met droogtes of overstromingen.

De Russen stoppen al hun ontevredenheid in woorden. Is men er daarom zo bang van schrijvers?

Categorieën
Rusland vandaag Russisch ABC

П – Пуцевать, Poetsen

De letter П is een deuropening. Het is ook een nietje. Je spreekt het uit als onze letter “p”. Eigenlijk is het de Griekse “pi”.

Poetsevat’ (пуцевать) is een neologisme. Het is afkomstig van het Nederlandse woord poetsen en ik heb het alleen nog maar gehoord in Kortrijk, in de Russische winkel.

Er is bij ons immers onlangs een nieuwe winkel opengegaan. De winkel heet Grozny. In Kortrijk zijn er nu twee winkels met Russische levensmiddelen: Moskou en Grozny. Uit nieuwsgierigheid gingen mijn vrouw en ik er twee weken geleden naartoe. Het was een aangename verrassing. De prijzen lagen er een stuk lager dan in de winkel Moskou. Dat is natuurlijk een weerspiegeling van de geografische werkelijkheid. In Moskou moet nu eenmaal alles duurder zijn. Maar in Grozny was het assortiment ook groter.

We stonden aan de kassa met onze armen vol Russische worst, platte kaas, beschuit en chocola. De man achter de kassa, eigenaar van de winkel, is van het type dat graag een praatje maakt (niet echt typerend voor een Russische winkel, waar verkopers eerder zwijgzaam en nors dienen te zijn). Mijn vrouw vroeg naar een Russische huidcrème. De sovjetcrème Vetsjer (Avond) voor het gezicht. Haar grootmoeder gebruikte die nog. De crème was echter niet voorhanden.

De vrouwen hier vragen enkel om handcrèmes, zei de uitbater. “Onze vrouwen doen immers niks dan poetsen. Poetsevat’, poetsevat’, en nog eens poetsevat’”, zei hij, ‘ze poetsen alleen maar (они только пуцуют). Dat is het enige werk dat ze kunnen krijgen.”

Peter de grote heeft ook een tijdje in onze contreien gewoond. Sindsdien beschikt het Russisch over een arsenaal (арсенал) Nederlandse leenwoorden, vooral wat de scheepvaart betreft. Als de miljoenen Russen die verspreid leven over heel de wereld ooit beslissen om naar Rusland terug te keren, dan denk ik dat de Russische taal nog een stuk rijker zal worden dan ze al is.

Vooral wat jobjes betreft die niemand wilt uitvoeren.